İngiliz Financial Times gazetesi, sızdırılan Rus belgelerine ve uzman görüşlerine dayanarak İran ile Rusya arasında 500 milyon euro (545 milyon dolar) değerinde gizli bir silah anlaşması yapıldığını ileri sürdü. Geçtiğimiz yıl Temmuz ayında yaşanan 12 günlük savaşın hemen ardından talep edilen ve Aralık ayında Moskova'da imzalandığı belirtilen anlaşma, İran'ın hava savunma kapasitesini yeniden inşa etmeyi hedefliyor. Anlaşma kapsamında Rusya'nın Tahran'a üç yıl içinde 500 adet "Verba" taşınabilir fırlatma ünitesi ve 2 bin 500 adet füze teslim etmeyi taahhüt ettiği iddia ediliyor.
Verba sistemleri ve stratejik değişim
Rusya'nın en gelişmiş omuzdan atılabilen hava savunma sistemlerinden biri olan Verba; seyir füzelerini, alçaktan uçan uçakları ve insansız hava araçlarını hedef alabiliyor. Uzmanlar, İsrail'in geçtiğimiz yıl İran'ın sabit radar ve hava savunma tesislerini vurmasının ardından Tahran'ın strateji değiştirdiğini belirtiyor. Sabit tesislere göre vurulması daha zor olan ve hızlıca mevzi değiştirebilen Verba sistemlerinin, geniş bir alana yayılarak "dağınık bir savunma hattı" oluşturması planlanıyor.
Washington'un baskısı ve Rusya'nın dengeleme çabası
Bu sızıntı, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik nükleer baskıyı artırdığı ve Orta Doğu'ya devasa askeri yığınak yaptığı bir dönemde geldi. Eski ABD'li yetkililer, Rusya'nın 12 günlük savaş sırasında müttefiki İran'a yeterli desteği veremediğini, bu silah anlaşmasıyla sarsılan ilişkileri onarmayı hedeflediğini değerlendiriyor. Tahran'daki Rusya Büyükelçisi Kazım Celali'nin son dönemdeki yoğun uçak seferlerine dikkat çeken açıklamaları da askeri anlaşmaların halihazırda yürürlükte olduğu şeklinde yorumlanıyor.
Savaşın seyri değişir mi?
Moskova merkezli savunma analisti Ruslan Pukhov, Verba sistemlerinin topyekun bir savaşta İran'ın genel savunmasını radikal şekilde değiştirmeyeceğini ancak ABD'nin helikopter operasyonları ve alçak uçuş taktiklerini oldukça riskli hale getireceğini belirtti. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü'nden Nicole Grajewski ise Verba'nın S-300 veya S-400 gibi uzun eğitim süreçleri gerektirmediğini, bu yüzden hızla devreye alınabildiğini vurguladı. Uzmanlara göre bu transferler İran'ın teknolojik farkı kapatmasını sağlamasa da olası bir sonraki savaşın süresini uzatabilir.
