Perşembe günü İsrail Kanal 12 televizyonuna telefonla verdiği mülakatta Trump, Herzog'un kendisine Netanyahu için af çıkaracağına dair beş kez söz verdiğini ancak bu sözü tutmadığını iddia etti. Trump, "Bibi'nin (Netanyahu) aklında İran'la savaştan başka bir şey olmasını istemiyorum" ifadelerini kullandı.

Herzog'u sert bir dille eleştiren ABD Başkanı, "Herzog bir utanç kaynağıdır; ona söyleyin, onu ifşa edeceğim" dedi. Trump, af meselesini Herzog ile bir yıldır görüştüğünü belirterek, "Bu konuyu bir yıldır Bibi'nin başında bir tehdit gibi tutuyor. Eğer af çıkarmazsa onunla görüşmeyeceğimi kendisine söyledim" diye ekledi.

İsrail yasaları ve tepkiler

Bu açıklamalar, Trump'ın geçtiğimiz Şubat ayı ortasında Herzog'u "kendisinden utanmalı" diyerek hedef aldığı ve af çıkarmadığı için saldırdığı baskıları yeniden gündeme getirdi. O dönemde İsrail Cumhurbaşkanlığı ofisi, "İsrail hukukla yönetilen bir devlettir" yanıtını vererek, Herzog'un bu konuda henüz bir karar almadığını vurgulamıştı.

İsrail yasalarına göre Cumhurbaşkanı'nın af yetkisi bulunuyor ancak İsrail tarihinde yargı süreci devam eden bir yetkiliye af verildiğine dair bir emsal bulunmuyor.

Binyamin Netanyahu, görevdeyken rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanan ilk İsrail Başbakanı olma özelliğini taşıyor. Netanyahu, 2019 yılında hazırlanan iddianamedeki tüm suçlamaları reddetmeye devam ediyor.

Daily Ummah

Jason Burke imzalı makalede, Kürtlerin bağımsız bir devleti olmayan dünyanın en büyük etnik gruplarından biri olduğu belirtildi. Nüfuslarının 30 ila 40 milyon arasında olduğu tahmin edilen Kürtlerin büyük bir kısmının Türkiye, İran, Irak, Suriye ve Ermenistan sınırlarına yayılan dağlık bölgelerde yaşadığı aktarıldı.

Mevcut savaş bağlamında gazete, Trump yönetiminin, İran ile çatışmanın tırmanması halinde Tahran rejimine baskı yapmak için Kürt savaşçılardan, özellikle de İranlı Kürt muhalif gruplardan yararlanmayı planladığına dair raporlar olduğuna dikkat çekti.

Suriye'deki savaş sırasında Kürt savaşçılar, ABD liderliğindeki koalisyon bünyesinde DEAŞ'a karşı savaşta kilit bir rol oynamıştı. Bu durum, Peşmerge güçlerinin sınırlı silahlanmalarına rağmen dağlık arazideki tecrübelerine ve hareket kabiliyetlerine dayanan etkili bir savaş gücü olarak ününü pekiştirmişti.

Kürtlerin şu anki olası rolünün, İran ordusunu güçlerini ve kaynaklarını dağıtmaya zorlamak için İran içindeki Kürt çoğunluklu sınır bölgelerinin kontrolünü ele geçirmekle sınırlı olabileceği düşünülüyor. Bunun, ülkedeki diğer etnik grupları da hükümete karşı harekete geçmeye teşvik edebileceği değerlendiriliyor.

"Dağlardan başka dostları yok"

Ancak analistler, özellikle Kürtlerin tarihsel olarak büyük güçlerin çatışmalarında sıklıkla kullanılıp sonra kendi kaderlerine terk edildikleri göz önüne alındığında, bu planın büyük riskler taşıdığı konusunda uyarıyor.

Bu nedenle Kuzey Irak'taki Kürt liderler, savaşların genellikle kendilerini çatışmanın merkezine sürüklediğinin bilincinde olarak şu anda tarafsız kalmakta ısrar ediyor. Bu durum, ünlü Kürt deyişi "Dağlardan başka dostumuz yok" sözünü de açıklıyor.

İngiliz gazetesi, 20. yüzyılın başlarında modern Orta Doğu'nun sınırları çizilirken Kürtlerin kendilerine ait bir devlete sahip olamadığını, bu durumun çoğunluğu Sünni Müslüman olan bu etnik grubu bölgedeki siyasi ve askeri çatışmalara karşı savunmasız bıraktığını hatırlattı.

Habere göre Kürt milliyetçi hareketi 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıktı, ancak ulusal özlemlerini destekleme sözü veren uluslararası güçlerin taahhütlerini yerine getirememesinin ardından defalarca hayal kırıklığıyla karşılaştı.

On yıllar boyunca bölgedeki Kürtler çeşitli çatışmalara girdi. Türkiye'de devlet ile PKK arasında on binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan uzun bir çatışma yaşandı. Irak'ta ise devrik lider Saddam Hüseyin döneminde saldırılara maruz kaldılar, ancak 1991 Körfez Savaşı'ndan sonra yarı özerk bir bölge kurmayı başardılar.

İran'da ise Kürt bölgeleri tarihi bir isyan ve protesto geçmişine sahip. Bunun son örnekleri, 2022'de İranlı Kürt genç kadın Mahsa Amini'nin ölümünün ardından başlayan olaylar ve 2025'in sonlarında yaşanan geniş çaplı protesto dalgalarıydı.

Daily Ummah

Al Jazeera Dijital Soruşturma Birimi tarafından daha önce yapılan bir araştırma da, ABD ve İsrail'in Minab'daki "Şecere-i Tayyibe" Kız İlkokulunu kasıtlı olarak hedef aldığı ihtimalini güçlendirmişti.

Kimliklerinin açıklanmasını istemeyen iki yetkili, ABD'yi sorumluluktan kurtaracak ve saldırıdan başka bir tarafın sorumlu olduğunu gösterecek yeni delillerin ortaya çıkma ihtimalini de göz ardı etmedi.

Reuters, bu ilk değerlendirmenin dayandığı kanıtlar, kullanılan mühimmatın türü, sorumlu taraf veya ABD'nin okulu neden hedef almış olabileceği dahil olmak üzere soruşturmayla ilgili daha fazla ayrıntıya ulaşamadı. Ayrıca soruşturmanın ne kadar süreceğini veya ABD'li müfettişlerin değerlendirmeyi tamamlamadan önce ne tür deliller aradığını belirleyemedi.

İran'ın güneyindeki Minab kentinde bulunan bir kız okulu, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başladığı ilk gün olan cumartesi günü hedef alınmış ve 165 kız öğrenci hayatını kaybetmişti. İsrail ordusu ise bölgedeki herhangi bir saldırıdan haberdar olmadığını iddia etmişti.

Al Jazeera Dijital Soruşturma Birimi'nin araştırması, Minab bölgesindeki "Şecere-i Tayyibe" kız okulunun ABD ve İsrail tarafından kasıtlı olarak hedef alındığına dair sorumluluğu ilk ortaya koyan çalışma olmuştu.

Okul saldırısıyla ilgili soruşturma

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında olayla ilgili bir soru üzerine, "Bu konuda bir soruşturma başlattık. Elbette hiçbir zaman sivil hedefleri kasıtlı vurmuyoruz. Ancak konuyu inceliyor ve soruşturuyoruz" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin bir okulu kasıtlı olarak hedef almayacağını belirterek Savunma Bakanlığının konuyla ilgili soruşturma yürüteceğini ifade etmişti.

Beyaz Saray soruşturmayla ilgili doğrudan bir yorum yapmazken, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt Reuters'a yaptığı açıklamada, "Savunma Bakanlığı şu anda bu konuyu araştırırken şunu belirtmek isteriz; sivilleri ve çocukları hedef alan ABD değil, İran rejimidir" ifadelerini kullandı.

Daily Ummah

Trump, İranlıların her şeylerini, donanmalarını ve kaybedebilecekleri her şeyi kaybettiklerini ifade etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin olası bir kara harekatının Amerikalılar için felaket olacağı yönündeki açıklamasına yanıt veren Trump, bunların "işe yaramaz açıklamalar" olduğunu belirtti.

Arakçi perşembe günü NBC kanalına yaptığı açıklamada, İran'ın "tüm ihtimallere hazır olduğunu" belirterek, kara harekatı konusunda düşmanları beklediklerini, onlarla yüzleşebileceklerinden emin olduklarını ve bunun Amerikalılar için felaket olacağını vurgulamıştı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani de bazı ABD'li yetkililerin binlerce askerle İran'ı karadan işgal etme yönündeki açıklamalarına değinerek X platformunda şu paylaşımı yaptı: "İmam Humeyni ve İmam Hamaney'in cesur evlatları sizi bekliyor. Binlercesini öldürüp esir alarak bu yozlaşmış ABD'li yetkililere utanç yaşatmaya tamamen hazırlar."

Trump Kürtleri kışkırtıyor

Trump, Reuters haber ajansına verdiği telefon mülakatında ise Irak'taki İranlı Kürt güçlerini İran'a saldırmaya teşvik ederek, ABD'nin İran'ın bir sonraki liderini seçme sürecine mutlaka katılması gerektiğini vurguladı.

Buna karşılık ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'daki askeri hedeflerini genişletmeyeceğini belirterek Trump'ın ülkenin yeni liderini seçme yönündeki sözleriyle çelişen bir tutum sergiledi. Hegseth, "Hedeflerimizde herhangi bir genişleme yok, neyi başarmak istediğimizi tam olarak biliyoruz" dedi.

Mühimmat yeterli

ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD'nin bombardıman kampanyasını süresiz olarak sürdürmeye yetecek kadar mühimmata sahip olduğunu açıkladı.

Cooper, ABD'nin şu ana kadar aralarında büyük bir İHA taşıyıcı geminin de bulunduğu en az 30 İran gemisini hedef aldığını sözlerine ekledi. B-2 bombardıman uçaklarının son birkaç saat içinde derinlere gömülmüş balistik füze fırlatma rampalarını ve füze üretim tesislerini hedef alan onlarca sığınak delici bomba attığını açıkladı.

Cooper'ın ifadelerine göre, savaşın ilk gününden bu yana İran'ın balistik füze saldırıları %90, insansız hava aracı saldırıları ise aynı dönemde %83 oranında azaldı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları, ülkenin güneyindeki Minab kentinde bir ilkokulun bombalanması sonucu onlarca öğrenci de dahil olmak üzere binlerce kişinin ölmesine ve yaralanmasına, ayrıca bina ve tesislerde devasa yıkımlara neden oldu.

Daily Ummah

Flightradar sitesinin verilerine göre, bugün (cuma) İran'dan fırlatılan füzelerin tespit edilmesi üzerine, Los Angeles'tan gelen İsrail hava yolu şirketi El Al'a ait bir uçak, iniş izni alana kadar Akdeniz üzerinde dairesel bir bekleme rotasına girmek zorunda kaldı.

Havacılık veri analizi şirketlerinin tahminlerine göre, bölgedeki ana hava sahalarının kapatılması ve çok sayıda hava yolu şirketinin bu bölgelere veya bu bölgeler üzerinden yaptığı uçuşları askıya alması sonucu, şubat sonlarında krizin patlak vermesinden bu yana 23 binden fazla uçuş iptal edildi.

Savaş çok sayıda uçuşu aksatmadan önce bir hafta içinde 10 milyondan fazla koltuk kapasitesine hizmet vermesi beklenen Dubai, Abu Dabi ve Doha havalimanları, krizden en çok etkilenen havacılık merkezleri arasında yer alıyor. Ayrıca tıbbi malzeme ve çabuk bozulan gıdaların taşınmasını kapsayan hava kargo trafiği de ciddi şekilde sekteye uğradı.

Askıya alınan ve istisnai uçuşlar

Katar Hava Yolları, ülke hava sahasının kapatılması nedeniyle uçuşlarını geçici olarak askıya almaya devam ettiğini ve Sivil Havacılık Otoritesi'nden hava sahasının güvenli bir şekilde yeniden açıldığına dair karar çıkar çıkmaz operasyonlarına yeniden başlayacağını duyurdu.

Operasyonel koşullar elverdiğinde ek seferler düzenlemek için çalıştığını belirten şirket, yolculara resmi bir uçuş onayı almadıkları sürece havalimanına gitmemeleri çağrısında bulundu ve mahsur kalan yolculara yardımcı olmak için Doha'daki otellerde ekiplerinin bulunduğunu bildirdi.

Öte yandan Suudi Arabistan merkezli Flynas, çok sayıda uçuşun askıya alındığı bir ortamda iki destinasyon arasındaki seyahat talebini karşılamak amacıyla 6 Mart'tan itibaren Riyad, Cidde ve Dubai arasında sınırlı sayıda olağanüstü sefer başlatacağını duyurdu. Bu seferlerin Riyad ile Dubai arasındaki doğrudan uçuşların yanı sıra Cidde ile Dubai arasındaki uçuşları da kapsadığı, ancak mevcut koltuk sayısının sınırlı olduğu vurgulandı.

Emirates Hava Yolları ise bazı hava sahalarının kısmen yeniden açılmasının ardından sınırlı bir uçuş programı uygulama kararı aldı. Şirket, perşembe ve cuma günleri yolcuları taşımak ve kargo trafiğini kademeli olarak yeniden başlatmak için Dubai gidiş-dönüş 100'den fazla uçuş gerçekleştirdiğini doğruladı. Flightradar24 verilerine göre, Dubai Havalimanı'ndaki hava trafiği normal kapasitesinin sadece %25'i seviyesinde seyrediyor.

Mahsur kalan yolcular için tahliye uçuşları

Krizin devam etmesiyle birlikte birçok hava yolu şirketi, bölgede mahsur kalan yolcuları tahliye etmek için özel uçuşlar başlattı. Lufthansa grubuna bağlı Eurowings, askeri gelişmeler nedeniyle bölgeden ayrılamayan yaklaşık 150 turisti Riyad'dan Almanya'nın Köln kentine taşımak için Airbus A320 tipi bir uçak gönderdiğini duyurdu.

Gulf Air de güvenlik durumundan etkilenen 400'den fazla transit yolcuyu, otel konaklaması, yemek ve alternatif seyahat düzenlemeleri sağlayarak tahliye ettiğini açıkladı.

Umman'daki Maskat Uluslararası Havalimanı, tahliye uçuşları ve Orta Doğu'dan yolcu transferi için ana merkez olarak öne çıktı. Havacılık verileri, bölgedeki yabancı uyrukluları taşımak için Avrupalı şirketlerin seferleriyle birlikte, son günlerde havalimanındaki hava trafiğinin %30'undan fazlasını özel uçuşların oluşturduğunu gösteriyor.

Ürdün Sivil Havacılık Düzenleme Kurumu ise bölgesel gelişmelere rağmen krallık havalimanlarındaki hava trafiğinin istikrarlı olduğunu açıkladı. Kraliçe Aliye Uluslararası Havalimanı'nda bir günde 67 geliş ve 58 gidiş seferi kaydedildiği, bunun da normal hava trafiğinin yaklaşık %60'ına denk geldiği belirtildi.

Aksamalar aylarca sürebilir

Havacılık uzmanları, küresel uçuş ağının yeniden düzenlenmesi ve milyonlarca yolcunun rezervasyonlarının hava sahaları açıldıktan sonra bile haftalar veya aylar alabileceği için hava trafiğinin toparlanmasının uzun zaman alabileceğini değerlendiriyor.

Avustralya'daki Griffith Üniversitesi'nde araştırmacı olan Karim Junior, ABC ağına yaptığı açıklamada, havalimanlarının bir gün kapalı kalmasının yolcu uçuşlarını yeniden düzenlemek için haftalar gerektirebileceğini, bunun da mevcut krizin yansımalarının hava sahaları tamamen açıldıktan sonra bile devam edeceği anlamına geldiğini belirtti.

Kriz, bölgede İran, Irak, Katar, Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan, BAE, Ürdün, Suriye ve İsrail dahil olmak üzere birçok hava sahasının tamamen veya kısmen kapatılmasına neden oldu. Ayrıca, bölgedeki bazı şehirlere yönelik füze ve İHA saldırıları, hava sahalarını kısmen yeniden açan ülkelerde bile aralıklı kapanmalara yol açarak birçok uçuşun iptal edilmesine veya rotasının değiştirilmesine neden olmaya devam ediyor.

Daily Ummah

Belgelerde, 2019 yılında sorgulanan bir kadının, 1980'li yıllarda o dönem emlak kralı olan Trump'ın "cinsel istismar mağduru" olduğuna dair iddiaları yer alıyor.

Adalet Bakanlığından sosyal medya üzerinden yapılan açıklamada, söz konusu sorgu özetlerinin geçtiğimiz ocak ayında kamuoyuna açıklanan milyonlarca sayfalık dosyalar arasında "diğer belgelerin tekrarı" olarak değerlendirildiği için başlangıçta yayımlanmadığı ifade edildi.

Geçtiğimiz hafta, ABD Senatosu Demokrat Çoğunluk Lideri Chuck Schumer, Trump yönetimini Epstein dosyasındaki belgeler üzerinde "büyük bir örtbas operasyonu" yürütmekle suçlamış ve Adalet Bakanlığını delilleri yok etmemesi konusunda uyarmıştı.

Perşembe günü yayımlanan belgelere göre FBI, iddia sahibi kadını Trump'ın ilk başkanlık dönemi olan 2019 yılının temmuz ve ekim ayları arasında dört kez sorguladı.

İfadeler ve iddiaların detayları

Yayımlanan belgelerde kimliği gizli tutulan kadın, Epstein tarafından cinsel istismara uğradığını belirtti. Federal müfettişler tarafından yapılan ikinci sorgusunda kadın, Epstein'in kendisini New York veya New Jersey'e götürdüğünü ve 13 ila 15 yaşlarındayken Trump ile tanıştırdığını öne sürdü.

Sorgu tutanağına göre kadın, o görüşme sırasında Trump'ın kendisine cinsel istismarda bulunduğunu iddia etti. Ancak özet tutanaklara göre, Ekim 2019'daki dördüncü sorguda olayın detaylarına veya Trump'ın kendisine tam olarak nasıl davrandığına dair daha fazla ayrıntı vermeyi reddetti.

Kadının ifadeleri, iddia edilen olayın 1980'lerin başında veya ortasında yaşandığına işaret ediyor. Ancak söz konusu dönem, Epstein ve Trump'ın henüz iletişim halinde olmadıkları bir zaman dilimi olarak biliniyor.

Bir dönem Epstein ile yakın arkadaş olan Trump, onun suç teşkil eden davranışlarından haberdar olduğu iddialarını her zaman kesin bir dille reddetmiş ve Epstein hakkında yasal süreçler başlamadan çok uzun zaman önce onunla tüm ilişkisini kestiğini vurgulamıştı.

Daily Ummah

Trump'ın bu açıklamaları, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik ilk diplomatik girişim sinyallerinden biri olarak, isimlerini belirtmediği bazı ülkelerin arabuluculuk çabalarına başladığını duyurmasından sadece birkaç saat sonra geldi.

"Truth Social" platformu üzerinden yaptığı paylaşımda Trump, savaşı bitirecek tek şeyin İran'ın "koşulsuz teslimiyeti" olduğunu yazdı. Tahran'ın şartlarına uyması ve yeni bir yönetim ataması halinde ABD ve müttefiklerinin "bu ülkenin ekonomisini yeniden inşa etmeye" yardım edeceğini vaat etti.

İran'a yönelik yeni bir gerilimi tırmandırma adımı olarak Trump, "Koşulsuz teslimiyet dışında İran ile hiçbir anlaşma olmayacak" diyerek, "İran'ı yeniden harika yapmayı" planladığını ifade etti. Trump, İslam Cumhuriyeti'nin teslim olması durumunda ABD ve müttefiklerinin İran'ı "çöküşün eşiğinden kurtaracağını, ekonomik olarak eskisinden çok daha güçlü ve müreffeh hale getireceğini" belirtti. Ancak bunun "harika ve kabul edilebilir bir liderin" başa geçmesini gerektirdiğine dikkat çekti.

ABD cephesinde tırmanan gerilim

ABD Başkanı'nın bu son açıklamaları, ABD ve İsrail saldırıları başladığında dile getirdiği ifadelerle farklılık gösteriyor. Trump o dönemde saldırıların "nükleer şantajı" sona erdirmek için yapıldığını söylemiş ve ABD güçlerinin bölgedeki müttefiklerine ve çıkarlarına yönelik tehditler karşısında kayıtsız kalmayacağını vurgulamıştı.

Trump ayrıca İran'ın yakında ABD topraklarına ulaşabilecek uzun menzilli füzeler geliştirmeye çalıştığını tekrarlayarak, İran'ın füze endüstrisini tamamen ortadan kaldırmak için çalıştıklarını doğruladı.

Geçtiğimiz pazar günü Trump, İran'daki yeni yönetimin diyalog istediğini, kendisinin de bunu kabul ettiğini ve onlarla daha sonra görüşeceğini söylemişti. Ancak önceki müzakerelere katılan bazı İranlıların artık hayatta olmadığına işaret ederek Tahran ile yapılacak görüşmelerin kesin zamanlaması konusunda kapıyı açık bırakmıştı.

Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Arap dışişleri bakanlarına yaptığı açıklamalara göre, bu seçenek artık ABD'nin masasında değil. Rubio, Washington ile Tahran arasında herhangi bir diyalog olmadığını ve şu anki herhangi bir müzakerenin operasyonun askeri hedeflerine zarar vereceğini vurguladı. Axios'un haberine göre Rubio, bakanlara ABD'nin hedefinin İran'da rejim değişikliği olmadığını, ancak ülkeyi "farklı kişilerin" yönetmesini istediklerini iletti.

İran'dan diplomasiye açık kapı ve askeri hazırlık

Öte yandan Tahran'dan gelen açıklamalar, askeri cephede çatışmaya devam etme hazırlığı ile gerilimi kontrol altına alacak diplomatik çabalara kapı aralama politikasını bir arada barındırıyor.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan cuma günü X platformunda yaptığı bir paylaşımda, bir dizi ülkenin "arabuluculuk çabalarına başladığını" duyurdu ancak bu ülkelerin isimlerini veya detayları paylaşmadı.

Pezeşkiyan açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "Açık olalım: Bölgede kalıcı bir barış sağlamaya kararlıyız ancak ülkemizin onurunu ve otoritesini savunmaktan asla çekinmeyiz. Arabuluculuk çabaları, İran halkını küçümseyenleri ve bu çatışmanın fitilini ateşleyenleri de kapsamalıdır."

İran sistemine göre cumhurbaşkanı Dini Lider'e bağlı olarak görev yapıyor. Ancak Pezeşkiyan şu anda merhum Dini Lider Ali Hamaney'in görevlerini devralan komitede de yer alıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin olası bir kara işgaline karşı koymaya hazır olduğunu belirterek, bunu gerçekleştirecekleri bir "felaketin" beklediği konusunda uyardı. Amerikan NBC News kanalına konuşan Arakçi, "Kara işgali bile olsa her türlü acil duruma hazırız" dedi.

Beyaz Saray'ın yalanladığı, İran hükümetini devirmek için ABD'nin Kürt milislere olası bir askeri destek vereceğine dair basında çıkan haberlerin gölgesinde Arakçi, "Düşmanları bekliyoruz. Onlarla yüzleşebileceğimizden eminiz ve bu onlar için bir felaket olacak" ifadelerini kullandı.

Geçtiğimiz cumartesi sabahından bu yana İsrail ve ABD, Dini Lider Ali Hamaney ile üst düzey güvenlik ve askeri yetkililer ile sivillerin hayatını kaybettiği ortak bir askeri saldırı yürütüyor. İran ise İsrail'e ve bölgedeki ABD üslerine füze ve İHA'larla karşılık veriyor; bunlardan bazıları havalimanları, limanlar ve çeşitli binalar da dahil olmak üzere sivil tesislere zarar verdi.

Daily Ummah

"Axios" haber sitesine verdiği 8 dakikalık telefon mülakatında Trump, hayatını kaybeden dini lider Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in iktidara gelmesinin kendisi için "kabul edilemez" olduğunu vurguladı. Bu görüşme, Trump'ın savaş planlarını netleştirmek için ilgili siteyle yaptığı ikinci görüşme olarak kayıtlara geçti.

"Mücteba kabul edilemez bir seçenek"

Trump’ın bu açıklamaları, İran rejiminin yeni dini liderin ismini açıklama sürecini günlerdir ertelediği ve İranlı siyasetçilerin kararın yakın olduğuna dair sinyaller verdiği bir döneme denk geldi.

Trump konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Vakit kaybediyorlar. Hamaney'in oğlu zayıf bir figür olarak görülüyor. Tıpkı Venezuela'daki Delcy (Rodriguez) olayında olduğu gibi, bu atama sürecine ben de dahil olmalıyım."

Hamaney ile aynı politikaları benimseyen herhangi bir yeni lideri kabul etmeyeceğini belirten Trump, aksi takdirde ABD'nin "beş yıl içinde" yeniden savaşa girmek zorunda kalacağını savundu. Trump, "Hamaney'in oğlu benim için uygun değil. İran'a uyum ve barış getirecek birini istiyoruz" dedi.

Washington'da hedef karmaşası

Analistler, Trump'ın açıklamalarının ABD'nin İran'ın siyasi geleceği üzerindeki kontrolüne dair olağanüstü bir özgüveni yansıttığını, ancak geçen cumartesi başlatılan devasa askeri harekatın gerçek hedefleri konusundaki belirsizliği artırdığını belirtiyor.

Trump'ın sözleri "rejim değişikliği" yönünde bir eğilime işaret ederken, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve diğer üst düzey yetkililer operasyonun asıl odak noktasının İran'ın füze kapasitesi, nükleer programı ve deniz kuvvetlerini zayıflatmak olduğunu vurgulayarak rejim değişikliği hedefini reddediyor.

Salı günü Beyaz Saray'da Hamaney'in yerine kimin geçebileceği sorulduğunda Trump, gazetecilere "Düşündüğümüz kişilerin çoğu zaten öldü" yanıtını vermişti.

Resmi bir açıklama yapılmasa da 56 yaşındaki Mücteba Hamaney, babasının halefi olarak en güçlü aday görülüyor. Mücteba'nın Devrim Muhafızları ile derin bağları bulunmasına rağmen daha önce resmi bir görevde bulunmadığı biliniyor. Salı günü İsrail, yeni lideri seçecek dini heyetin bulunduğu Kum şehrindeki binayı, oy sayım sürecini aksatmak amacıyla bombalamıştı.

"Venezuela modeli"

Trump, İran'daki durumu, ABD güçlerinin geçtiğimiz ocak ayında Nicolas Maduro'yu tutuklamasının ardından Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez'in iktidara geldiği Venezuela müdahalesiyle ilişkilendirdi.

"Birliğin Durumu" konuşmasında Venezuela'yı "yeni bir dost ve ortak" olarak tanımlayan Trump, Maduro operasyonundan bu yana ABD'ye 80 milyon varilden fazla petrol sevkiyatı yapıldığını belirtti. Trump, çarşamba günü Rodriguez'i överek "Petrol akmaya başladı" dedi.

Daily Ummah

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), savaşın ilk 48 saatinde İran'da 1250'den fazla hedefin vurulduğunu bildirdi. Operasyonlarda kullanılan 20'den fazla farklı askeri unsur ve silah sistemi, savaşın faturasını sadece birkaç gün içinde astronomik seviyelere taşıdı.

İlk Günün Mali Bilançosu: 779 Milyon Dolar

Anadolu Ajansı'nın derlediği verilere göre, saldırının sadece ilk 24 saatinde Washington'ın kasasından yaklaşık 779 milyon dolar çıktı. Bu rakam, ABD'nin 2026 yılı savunma bütçesinin %0.1'ine denk geliyor.

Operasyonların maliyet yükünü oluşturan temel kalemler şu şekilde özetleniyor:

Not: Hamaney'in hedef alındığı cumartesi günkü suikast saldırısında, pahalı hassas güdümlü mühimmatlar ve insanlı uçakların kullanımı nedeniyle operasyon maliyetinin "onlarca milyon doları" bulduğu tahmin ediliyor.

Sadece ilk gün atılan yaklaşık 200 adet Tomahawk füzesinin ABD'ye faturası 340 milyon doları aştı. Missouri'den durmaksızın uçan dört adet B-2 bombardıman uçağının operasyon maliyeti ise 30.2 milyon dolar olarak hesaplandı.

Taktiksel Başarı mı, Stratejik Çöküş mü?

Sahadaki hedefler vurulurken, ABD ve müttefikleri yerine konması zor ve son derece pahalı mühimmatları hızla tüketiyor. Analistlere göre bu durum, Rusya ve Çin gibi güçlü rakiplerin iştahını kabartan bir "kara delik" yaratıyor.

Asıl kriz, mühimmat asimetrisinde yatıyor. İran'ın silahları ucuz ve bolken, ABD'nin savunma sistemleri son derece pahalı:

• İran'ın balistik füzelerinin maliyeti 1 ila 2 milyon dolar arasında değişiyor ve ayda yüzlerce üretilebiliyor.

• ABD, 2 milyon dolarlık bir İran füzesini düşürmek için her biri milyonlarca dolar değerindeki Patriot füzelerinden 2 veya 3 adet fırlatmak zorunda. (Toplam savunma maliyeti ~15 milyon dolar).

• İran ve Rusya'nın ayda 5-6 bin adet ürettiği Şahid İHA'larının tanesi sadece 50 bin dolar. Bu ucuz İHA'ların temel amacı, ABD'nin pahalı hava savunma füzelerini tüketmek.

Başkan Donald Trump savaşın bir ay sürebileceğini ifade etse de uzmanlar, Washington'ın saldırı (Tomahawk) ve önleyici (Patriot, THAAD) füze stoklarının birkaç gün içinde tükenme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.

Özellikle 2027 yılına kadar Tayvan'ı işgal etmeyi planladığı iddia edilen Çin'in, ABD'nin mühimmatını İran'da nasıl tükettiğini yakından izlediği belirtiliyor. Bugün Tahran'a atılan her füzenin, yarın Pekin veya Moskova ile yaşanacak olası bir büyük savaşta ABD'nin en büyük eksiği olacağı vurgulanıyor.

Daily Ummah

Birden fazla cephede hızla tükenen mühimmatın Washington'ın cephaneliğini benzeri görülmemiş bir baskı altına sokabileceği uyarısında bulunulurken, ABD yönetimi askeri üstünlüklerinin savaşı haftalar içinde bitirmeye yeteceğini savunuyor.

Al Jazeera'nin Washington muhabiri Nasır el-Hüseyni, ABD yönetiminin askeri operasyonların gidişatına büyük bir güven duyduğunu ve Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerinin ABD ve İsrail'in İran hava sahasını fiilen kontrol ettiğini vurguladıklarını aktardı. Beyaz Saray, Başkan Donald Trump'ın İran'ı vurma kararını aniden değil, Tahran'ın yakın gelecekte ABD için büyüyen bir tehdit oluşturduğuna ikna olduktan sonra aldığını yineliyor.

Ancak el-Hüseyni, ABD güçlerinin karşı karşıya olduğu asıl askeri zorluğun hava hakimiyeti değil, İran'ın hızla tespit edilmesi veya imha edilmesi zor olan "hareketli füze fırlatma rampalarını" çalıştırma kapasitesi olduğuna dikkat çekiyor. ABD askeri komutası, bu rampaların imhasının mevcut operasyonların önceliği haline geldiğini belirtiyor. ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Kine ise mühimmat stoklarında bir kriz yaşandığını reddederek operasyonlara kısıtlama olmaksızın devam edebileceklerini teyit etti.

Mühimmat Krizi ve Savunma Sanayii

Sahadaki ve siyasetteki göstergeler, askeri stok meselesinin Washington'daki karar alıcılar için gerçek bir endişe kaynağı olduğunu ve savunma sanayii üretimini artırmaya yönelik hızlanan hamleleri açıkladığını gösteriyor.

Muhabirin aktardığına göre Başkan Trump, hassas füzeler ve "Tomahawk" füzeleri başta olmak üzere gelişmiş silahların üretimini hızlandırmanın yollarını görüşmek üzere Beyaz Saray'da askeri imalat şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle bir toplantı yapmayı planlıyor. Reuters'a konuşan kaynaklar; Lockheed Martin ve RTX (Raytheon) gibi büyük şirketlerin katılacağı bu toplantının, üretim hızını artırmak ve son askeri operasyonlarda tüketilen mühimmatı telafi etmek amacıyla düzenlendiğini bildirdi.

Uzmanlar, bu baskıların sadece mevcut savaşla ilgili olmadığını; 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarında tüketilen devasa mühimmatın (topçu sistemleri, tanksavar füzeleri vb.) stratejik bir birikimi olduğunu vurguluyor.

İngiliz "The Times" gazetesi, mevcut savaşın 2026 yılı için yaklaşık 1 trilyon dolar olan ABD savunma bütçesi için bile çok maliyetli olduğu konusunda uyardı. Gazete, askeri planlamacıların en büyük endişesinin stratejik rezervleri tehlikeye atmadan kısa veya orta vadeli bir savaş yürütmek için yeterli silah stokunu korumak olduğunu belirtti. Bu tahminlere göre, savaşın Başkan Trump'ın bahsettiği gibi 4 veya 5 hafta sürmesi, askeri operasyonların dayandığı bazı temel sistemlerin tükenmesine yol açabilir.

Yanlış Hesaplama İddiaları

ABD yönetimi savaşı sürdürme yeteneğini vurgularken, bazı uzmanlar sorunun sadece ABD'nin yetenekleriyle değil, İran'ın askeri gücünün değerlendirilmesiyle de ilgili olduğuna inanıyor.

Washington dışındaki gözlemci ve stratejistlerin ABD'nin İran'ın kapasitesine dair okumalarından şüphe duydukları ve ABD ile İsrail'in İran'ın füze ve İHA alanlarındaki gelişimini tam olarak idrak edememiş olabileceği ifade ediliyor.

Tahran ise Washington'ın askeri hesaplamalarının yanlış olduğunu ve uzun bir yıpratma savaşına yıllardır hazırlandıklarını savunuyor. İran Devrim Muhafızları Komutanı Danışmanı Hamid Rıza Mukaddem Far, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail'in aksine İran'ın uzun bir çatışmaya hazır olduğunu ve zamanın geçmesinin İran'ın askeri kazanımlarına hizmet edebileceğini söyledi.

Geçtiğimiz cumartesi sabahından bu yana İsrail ve ABD, Dini Lider Ali Hamaney ile çok sayıda yetkili ve sivilin hayatını kaybettiği ortak bir askeri saldırı yürütüyor. İran ise İsrail'e ve Körfez ülkelerindeki ABD üsleri olduğunu iddia ettiği noktalara füze ve İHA'larla karşılık veriyor.

Daily Ummah

Peki tam olarak ne oldu? 44 yaşındaki Çavuş Brian McGinnis, 2000-2004 yılları arasında ABD Deniz Piyadeleri'nde görev yapmış eski bir asker. Şu anda Kuzey Carolina'nın Raleigh kentinde itfaiyeci olarak çalışıyor ve ABD Senatosu için Yeşil Parti'den adaylığını koymuş durumda.

McGinnis, askeri üniformasını giyerek ABD Senatosu Silahlı Hizmetler Komitesi'nin İran'daki askeri operasyonları tartışmak üzere düzenlediği oturuma katıldı. Oturumu aniden bölerek yüksek sesle "Kimse İsrail için savaşmak ve ölmek istemiyor!" diye bağıran eski asker, Washington'ın İran'la savaşı finanse etmesini sert bir dille kınadı.

Kol Kırma İddiası ve Senatörün Müdahalesi

Protestonun ardından Kongre polisi (Capitol Police) McGinnis'i zorla salondan çıkarmak için müdahale etti. Ancak eski asker şiddetle direnerek kapı pervazına tutundu.

Sosyal medyada hızla yayılan videolarda, eski bir donanma özel kuvvetler (Navy SEAL) subayı olan Cumhuriyetçi Senatör Tim Sheehy'nin, McGinnis'in kapıdaki tutuşunu çözmek için polise yardım ettiği görülüyor. Videoda duyulan yüksek bir "çıt" sesi, görgü tanıklarının Senatör Sheehy'yi eski askerin "kolunu kırmakla" suçlamasına yol açtı. Polis ise yaralanmanın askerin direnmesi ve elinin kapıya sıkışması sonucu meydana geldiğini savundu.

"Olay Çıkarmaya Geldi, İstediğini Aldı"

Senatör Sheehy, X platformundan yaptığı açıklamada iddialara yanıt vererek, Kongre polisinin "dengesiz bir protestocuyu Silahlı Hizmetler oturumundan çıkarmaya çalıştığını" belirtti. Sheehy, "Direniyordu, ben de müdahale edip durumu sakinleştirmeye karar verdim. Bu adam Kongre binasına olay çıkarmaya geldi ve istediğini de aldı. Umarım daha fazla şiddete yol açmadan ihtiyacı olan yardımı alır" ifadelerini kullandı.

Öte yandan McGinnis'in seçim kampanyası ekibi, yaşananları "savaş karşıtı halkın sesini duyurmak isteyen eski bir askere yönelik vahşi bir saldırı" olarak nitelendirdi ve kendisine hukuki/tıbbi destek sağlamak için bir bağış kampanyası başlattı.

McGinnis olayla ilgili henüz kamuoyuna resmi bir açıklama yapmamış olsa da, çarşamba günü erken saatlerde Kongre binası (Capitol Hill) önünden bir video paylaşarak senatörlere şu soruyu sormak istediğini söylemişti: "Kadın ve erkeklerimizi neden ölüme gönderiyorsunuz?"

Daily Ummah

Washington Post gazetesinde gazeteciler Scott Nover ve William Scott imzasıyla yayımlanan habere göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri saldırısının ardından Trump, ardı ardına "özel haber" niteliğinde açıklamalar yaparak haber gündeminin merkezinde kalmayı başardı.

Hız ve Kapsam

Habere göre gözlemciler, Trump'ın birebir telefon görüşmelerine yönelmesinin, diyalogun gidişatı üzerinde kontrolü elinde tutarken mesajını hızlı ve geniş bir kitleye ulaştırmasını sağladığını belirtiyor.

Görüşmelerin büyük çoğunluğunun kısa olduğu ve bazılarının sadece birkaç dakika sürdüğü ifade edildi.

Washington Post: "Aramaların çoğu kısaydı ve bazıları sadece birkaç dakika sürdü; bu da uzun süreli sorgulama veya baskılayıcı sorular sorma şansını azalttı."

Analistler, bu stratejinin Trump'ın resmi konuşmaların veya basın toplantılarının dayattığı protokol prosedürlerine takılmadan, aynı anda farklı kitlelere hitap ediyormuşçasına birbirine yakın zamanlarda birden fazla medya platformunda boy göstermesine olanak tanıdığını vurguluyor.

Raporda ayrıca, Trump'ın iletişime geçtiği medya kuruluşlarının çeşitliliğinin (hem muhafazakar hem de liberal kurumlar), başkanın geleneksel siyasi tabanından çok daha geniş bir Amerikan kamuoyuna ulaşma çabasını yansıttığı ifade edildi.

Eşitsiz Dinamik

Öte yandan Nover ve Scott, bazı medya profesörlerinin bu yöntemin başkana açık bir avantaj sağladığına dikkat çektiğini aktarıyor. Trump'ın istediği zaman görüşmeyi sonlandırıp başka bir medya organına geçebilmesi, kendisi ile gazeteciler arasında "eşitsiz bir dinamik" yaratıyor.

Yazarlar, görüşmenin her an kesilebileceği ihtimalinin, bazı muhabirleri röportajı tamamen kaybetme korkusuyla en hassas soruları sormayı ertelemeye itebileceğini açıkladı. Bu hızlı ve parçalanmış iletişim tarzı, temel mesajların birden fazla platformda tekrar etmesini sağlarken, detaylara derinlemesine inilme olasılığını düşürüyor.

Beyaz Saray'dan Resmi Açıklama Yok

Raporda dikkat çekilen bir diğer nokta ise, bu medya hareketliliğine Oval Ofis'ten yapılacak resmi bir konuşmanın eşlik etmemesi oldu. Oysa bu büyüklükte bir askeri operasyonun ardından böyle bir resmi hitap bekleniyordu.

Gazetecilerin aktardığına göre bazı uzmanlar bu durumu, İran'a yönelik saldırının siyasi ve askeri yansımalarının tırmandığı bir dönemde, Trump'ın kendisine daha fazla esneklik sağlayan ve medya anlatısını kontrol etmesine olanak tanıyan hızlı tempolu ve doğrudan iletişimi tercih etmesiyle açıklıyor.

Daily Ummah

Olayda herhangi bir can kaybı veya hasar yaşanmazken, bu gelişme ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşında kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Bir NATO üyesi olan Türkiye'nin savaşın yörüngesine girmesi, çatışmanın sınırlarının genişleyebileceğine işaret ediyor.

İran ile 500 kilometrelik sınırı paylaşan Türkiye, salı günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla İran'ın Körfez ülkelerindeki hedeflere yönelik "rastgele" bombardımanının "yanlış bir strateji" olduğu uyarısında bulunmuştu.

Türkiye'den İran'a Nota

Bakan Fidan, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde Ankara'nın füze krizinden duyduğu rahatsızlığı iletti. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Fidan, görüşmede "çatışmanın yayılmasına yol açabilecek her türlü adımdan kaçınılması gerektiğini" vurguladı.

Milli Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada ise şu ifadelere yer verildi: "Tüm tarafları bölgedeki çatışmayı daha da tırmandıracak eylemlerden kaçınmaya davet ediyoruz. Bu kapsamda NATO ve diğer müttefiklerimizle istişarelerimizi sürdüreceğiz. Topraklarımızı ve hava sahamızı savunmak için gerekli tüm tedbirleri kararlılıkla ve tereddütsüz alacağız. Ülkemize yönelik her türlü düşmanca eyleme karşı cevap verme hakkımızı saklı tuttuğumuzu tüm taraflara hatırlatırız."

Reuters'a konuşan Türk diplomatik bir kaynak, Ankara'nın tepkisini ve endişesini dile getirmek üzere İran Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırdığını belirtti.

Hedef Türkiye miydi?

NATO Sözcüsü Farah Dakhlallah saldırıyı kınayarak, "İran'ın bölge genelindeki pervasız saldırıları sürerken, NATO Türkiye de dahil olmak üzere tüm müttefiklerinin kararlılıkla yanındadır. Hava ve füze savunması da dahil olmak üzere caydırıcılık ve savunma duruşumuz güçlü kalmaya devam etmektedir" dedi.

AFP'ye konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir Türk yetkili, Türkiye'nin "hedef olmadığını" belirterek, "Füzenin Güney Kıbrıs'taki bir üssü hedef aldığını ancak rotasından saptığını düşünüyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

Ancak Wall Street Journal, ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, İran füzesinin ABD güçlerine ev sahipliği yapan kritik bir Türk askeri üssüne, güneydeki Adana ilinde bulunan İncirlik Hava Üssü'ne doğru yöneldiğini iddia etti. CNN ise ABD Donanmasına ait bir destroyerin, Türk hava sahasına yönelen füzeyi vurduğunu aktardı.

Fidan: "Yanlış Strateji"

Dışişleri Bakanı Fidan, füze krizinden önce salı günü TRT Haber'e verdiği mülakatta, İran'ın Körfez ülkelerine yönelik misillemelerini sert bir dille eleştirmişti. Fidan, Körfez ülkelerinin büyük bir kısmının savaşı önlemek için yoğun çaba sarf ettiğini, İran'a zarar vermediklerini ve hava sahalarını saldırgan tarafa açmadıklarını hatırlattı.

Fidan, İran'ın tepkisinin karşı karşıya olduğu tehdidin ciddiyetine dair bakış açısını yansıttığını belirterek, "İzlenen strateji görünüşe göre şu: Eğer ben batacaksam, bölgeyi de benimle birlikte batırırım" ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da pazar günü yaptığı açıklamada, Dini Lider Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey askeri komutanın İsrail-ABD saldırılarında hayatını kaybetmesinden duyduğu "üzüntüyü" dile getirmişti.

NATO'nun 5. Maddesi Devreye Girer mi?

Konuyla ilgili ilk ABD değerlendirmesi Savunma Bakanı Pete Hegseth'ten geldi. Hegseth çarşamba günü yaptığı açıklamada, Türk hava sahasına yönelen bir İran balistik füzesinin NATO tarafından imha edilmesinin, İttifak'ın ortak savunmayı öngören 5. Maddesi'ni tetiklemesinin "mantıklı olmadığını" söyledi.

NATO antlaşmasının 5. Maddesi kolektif savunmayı temel alır; yani bir üye devlete yapılan silahlı saldırı, tüm üyelere yapılmış sayılır. Bu durumda üyeler, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemleri derhal ve ortaklaşa almayı taahhüt ederler.

Daily Ummah

Buna karşılık İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'na konuşan İranlı bir istihbarat kaynağı, Tahran'ın Amerikan Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile müzakere etmeye hazır olduğuna dair yayılan haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirtti.

İstihbarat kaynağı, bu tür asılsız haberlerin üretilmesinin ABD'nin "askeri çaresizliğini" yansıttığını savunarak, Amerikan medyasında yer alan İran'ın diyalog mesajları gönderdiği yönündeki iddiaları kesin bir dille yalanladı.

New York Times gazetesi ise konuya vakıf yetkililere dayandırdığı haberinde, İran İstihbarat Bakanlığı unsurlarının CIA ile savaşı sona erdirme konusunda müzakere etmeye istekli olduklarını yazmıştı. Gazete, isminin açıklanmasını istemeyen Orta Doğulu ve Batılı yetkililere dayandırarak, bu teklifin adı açıklanmayan bir ülkenin istihbarat servisi aracılığıyla iletildiğini iddia etti.

İsrail'den Beyaz Saray'a Sorular

Amerikan Axios haber sitesi ise İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Beyaz Saray'dan İran ile gizli görüşmeler yapılıp yapılmadığına dair izahat istediğini aktardı. Haberde, İsrail istihbaratının Tahran ile Washington arasında bir tür iletişim olduğuna dair şüphe uyandıran bilgiler elde ettiği belirtildi.

Axios'a konuşan bir kaynak, Beyaz Saray'ın Netanyahu'ya Trump yönetiminin İranlılarla herhangi bir görüşme yapmadığını ilettiğini söyledi.

Bir ABD'li yetkili de İsraillilerin "İranlılarla konuşmadığımızı bildiklerini" belirterek, Tahran'ın Körfez ve bölge ülkeleri üzerinden Washington'a mesajlar gönderdiğini ancak ABD'nin bunlara yanıt vermediğini vurguladı.

Daily Ummah

Habere göre bu olası kara harekatı, İran rejimi üzerindeki baskıyı artırmanın ve ülkenin diğer bölgelerine yayılabilecek bir iç isyanı teşvik etmenin bir yolu olarak görülüyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşının başlamasından 6 gün önce, Irak'ta üslenmiş 5 muhalif İranlı Kürt grup, İran rejimine karşı koymak amacıyla "İran Kürdistanı Siyasi Güçler İttifakı" adıyla bir koalisyon kurduklarını duyurmuştu.

Rapora göre bu gruplar, Irak-İran sınırı boyunca binlerce savaşçıya sahip ve stratejik noktaları kontrol ediyor. Gruplara yakın bir kaynağa göre, son haftalarda yüzlerce unsur rejime yönelik olası bir saldırı hazırlığı kapsamında Irak topraklarındaki kamplardan sınırın İran tarafına nakledildi.

İstihbarat Desteği ve Kontrol Planı

İki ABD'li, bir İsrailli ve üçüncü bir kaynağın aktardığına göre, İranlı Kürt milisler İsrail dış istihbarat servisi Mossad ve ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı'ndan (CIA) destek alıyor.

Bir ABD'li yetkili, bu güçlerin kara harekatındaki amacının İran'daki Kürt bölgesi içinde belirli bir alanın kontrolünü ele geçirmeye çalışmak olduğunu, bunun da rejime meydan okuyabileceğini ve daha geniş çaplı bir ayaklanmaya ilham verebileceğini açıkladı.

İsrailli bir yetkili ise savaşın ABD ve İsrail güçlerinin öncülük ettiği askeri bir aşamayla başladığını ancak sonraki aşamaların Mossad ve CIA tarafından yürütülecek daha geniş istihbarat çabalarını içerebileceğini kaydetti. CIA'in bu plandaki rolüne dair ilk haberler daha önce CNN televizyonu tarafından duyurulmuştu.

"İsrail'in Fikri"

Axios'a konuşan ikinci bir ABD'li yetkili, İranlı Kürt grupların desteklenmesi ve Irak'tan İran'a yönelik bir kara saldırısında kullanılması fikrinin ilk olarak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Mossad'dan çıktığını, CIA'in ise bu çabaya daha sonraki bir aşamada katıldığını aktardı.

Yetkili, İsrailli yetkililerin İranlı Kürt gruplara sadece askeri destek değil, rejimin çökmesi halinde İran'da özerk bir Kürt bölgesi kurulması için siyasi destek sözü de verdiklerini sözlerine ekledi. Ancak bu grupların yeterli askeri güce sahip olmayabileceği konusunda uyarıda bulunan yetkili, onların "savaşın yakıtı" (top yemi) haline gelmelerinden endişe edildiğini belirtti.

Buna karşılık Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Başkan Donald Trump'ın İranlı Kürt grupların rejime karşı bir saldırısını destekleyen herhangi bir planı onaylamadığını söyledi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Kongre'deki kapalı bir brifing sırasında, "Biz Kürtleri silahlandırmıyoruz ama İsraillilerin ne yapabileceğini kimse bilemez" ifadelerini kullandı. Mossad ve CIA, Axios'un raporunda yer alan iddialarla ilgili yorum taleplerine şu ana kadar yanıt vermedi.

Kürtlerle Temas ve Irak'ın Çekinceleri

Haber sitesine göre Başkan Trump bu hafta Iraklı Kürt liderler Mesud Barzani ve Bafel Talabani ile telefonda görüşerek İran'la savaşı ve bunun yansımalarını ele aldı.

Bir ABD'li yetkili görüşmenin olumlu geçtiğini, ancak her iki liderin de İran'a yönelik herhangi bir kara işgaline dahil olma konusunda çekincelerini dile getirdiğini söyledi. CNN ayrıca Trump'ın sınır ötesine asker gönderilmesini görüşmek üzere İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDKI) lideri Mustafa Hicri ile ayrı bir telefon görüşmesi yaptığını bildirdi.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile yaptığı telefon görüşmesinde, Tahran'ın İranlı Kürt grupların Irak topraklarından bir kara saldırısı düzenleme ihtimalinden duyduğu endişeyi dile getirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, Sudani'nin "Irak topraklarının İran'ı tehdit etmek için kullanılmasına hiçbir koşulda izin vermeyeceklerini" vurguladığını aktardı.

Çelişkili Haberler

Tüm bu iddialar, İran'ın Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) içindeki muhalif Kürt grupların karargahlarını hedef aldığını duyurduğu bir dönemde geldi. İran Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı Hatem'ül Enbiya Karargahı, bu mevzileri 3 füzeyle vurduğunu açıkladı.

Fars Haber Ajansı, Irak'ın Süleymaniye kentinde Tahran'ın "ayrılıkçı partiler" olarak nitelendirdiği gruplara ait karargahların füze saldırısı sonucu yandığını bildirdi.

Bu saldırı, ABD medyasında İranlı Kürt grupların askeri hareketliliğine dair çıkan haberlerin ardından geldi. Axios daha önce bir ABD'li yetkiliye dayandırarak İranlı Kürt milislerin İran'ın kuzeybatısında bir kara saldırısı başlattığını iddia etmiş, ancak hem Tahran hem de Erbil bu iddiaları kesin bir dille yalanlamıştı.

Aynı bağlamda New York Times gazetesi, İranlı Kürt güçlerin İran'a girmek üzere silahlı birimler hazırladığını ve bunun devam eden savaşta yeni bir cephe açabileceğini bildirdi. Gazete, CIA'in mevcut savaş patlak vermeden önce başlayan ve İran'ı istikrarsızlaştırmayı amaçlayan gizli bir program kapsamında bu güçlere hafif silahlar sağladığını ekledi.

Gözlemciler, ABD'nin İran içinde bir saldırı veya isyan başlatmak üzere Kürt gruplara vereceği herhangi bir potansiyel desteğin çatışmanın seyrinde büyük bir tırmanışı temsil edebileceğini belirtiyor. Bu durumun İran ordusunu karşılık vermeye itebileceği, bunun da ABD veya İsrail savaş uçaklarının devam eden askeri operasyonlar kapsamında bu birlikleri hedef almasına olanak tanıyabileceği değerlendiriliyor.

Daily Ummah

Sánchez, Orta Doğu'daki mevcut durumu "milyonlarca insanın kaderiyle Rus ruleti oynamak" olarak nitelendirdi. Geçmişteki Irak Savaşı'nın yarattığı terör dalgası ve enerji krizini hatırlatarak, İran'a yönelik bu müdahalenin de benzer bir istikrarsızlığa yol açacağı uyarısında bulundu.

Almanya ile "Dayanışma" Krizi

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in Beyaz Saray'da Trump'ın tehditleri karşısında sessiz kalmasından duydukları "şaşkınlığı" dile getirdi. Albares, "Angela Merkel veya Olaf Scholz gibi liderlerin böyle bir durumda müttefiklerine karşı sessiz kalacağını hayal bile edemiyorum" diyerek Berlin'e sitem etti.

Başbakan Merz, Salı günü yaptığı açıklamada İspanya'nın savunma harcamalarını GSYİH'nin %3,5'ine çıkarma konusunda "ikna edilmesi gerektiğini" söylemiş, Trump ise bu oranı %5 olarak talep etmişti.

Avrupa Birliği’nden "Tam Dayanışma" Mesajı

Trump'ın İspanya ile ticari ilişkileri tamamen kesme tehdidine karşı Avrupa Birliği (AB) kurumları tek vücut oldu. Avrupa Komisyonu sözcüsü Olof Gill, AB'nin ortak ticaret politikası aracılığıyla üye devletlerinin çıkarlarını korumaya hazır olduğunu vurguladı. Gill, "Bir üye devlete yönelik tehdit, tüm AB'ye yönelik bir tehdittir" diyerek Brüksel'in Washington'a karşı karşı önlemler alabileceğinin sinyalini verdi.

İspanya, dünyanın en büyük zeytinyağı ihracatçısı olmasının yanı sıra ABD'ye otomobil parçaları ve kimyasallar gibi kritik ürünler ihraç ediyor. Ancak uzmanlar, İspanya'nın bir AB üyesi olması nedeniyle Trump'ın bu ülkeye yönelik tek taraflı bir ambargo uygulamasının uluslararası hukuk ve AB-ABD ticaret anlaşmaları uyarınca neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor.

Daily Ummah

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun saldırının ABD anayasasına uygun olduğu yönündeki açıklamalarına yanıt veren Sachs, ABD'nin 1945'te BM Şartı'nı onayladığını hatırlattı. Sachs, şartın 2. maddesinin 4. fıkrasının "hiçbir devletin bir başka devlete karşı egemenliğini elinden almak için güç kullanamayacağını" belirttiğini vurgulayarak, "ABD ve İsrail'in yaptığı tam olarak budur" dedi.

Al Jazeera Mubasher'a konuşan Sachs, İran'a yönelik saldırının dünya barışını tehlikeye attığını ve çok sayıda insanın ölümüne neden olduğunu belirterek operasyonun derhal durdurulması gerektiğini savundu.

"İsrail Barıştan Bahsedip Savaş Yapıyor"

ABD'li düşünür, tüm dünya için devasa ekonomik sonuçları olacak bu savaşın devam etme ihtimalini dışlamazken, dünya hükümetlerinin İran'a yönelik bu "önceden planlanmış saldırıya" karşı durmasını umduğunu belirtti. Washington ve Tel Aviv'in savaşı kendi tercihleriyle başlattığını hatırlatan Sachs, İsrail'i "Orta Doğu ve Afrika'da kaosa neden olan, tüm bölgede istikrarsızlık kaynağı olan haydut bir devlet" olarak tanımladı. İsrail'in barıştan bahsettiğini ancak savaş ürettiğini söyledi.

Sachs; ABD ve İsrail'in Gazze Şeridi'nin yanı sıra Libya, Sudan, Suriye, Lübnan ve Irak'ta savaşları ateşlediğini savunarak, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu kaosa neden olmakla ve Gazze'deki soykırımdan sorumlu olmakla suçladı.

Ortak Strateji: Tam Hakimiyet

İran'daki rejim değişikliği çabalarına ilişkin soruyu yanıtlayan Sachs, ABD ve İsrail'in hedefinin İran rejimini devirmek olduğunu açıkça ilan ettiklerini söyledi. Bunun Netanyahu'nun 40 yıllık rüyası olduğunu belirten Sachs, "Netanyahu yıllardır İran'ın nükleer bombaya sahip olmak üzere olduğunu söylüyor ve yaklaşık 30 yıldır bu konuda yanılıyor" dedi.

2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmayı (JCPOA) hatırlatan Sachs, Netanyahu'nun Başkan Donald Trump'a bu anlaşmayı yırtıp atması gerektiğini söylediğini ve Trump'ın da 2018'de bunu yaptığını belirtti. Sachs ayrıca, ABD ve İsrail'in, "İslam dinine aykırı olduğu gerekçesiyle İran'ın nükleer bombaya sahip olamayacağına dair fetva veren" Dini Lider Ali Hamaney'i öldürdüğüne dikkat çekti.

Sachs'a göre ABD ve İsrail bölge üzerinde tam kontrol istiyor: "Ortak stratejileri, İsrail'in Orta Doğu'da, Arap Yarımadası'nda ve İran üzerinde baskın güç olması gerektiğini söylüyor. ABD de bunu dünyadaki hegemonyasının bir parçası olarak kullanmak istiyor." Sachs, Amerikan halkının başarılı olmayan ve barış getirmeyen savaşlarda trilyonlarca dolar harcadığını vurguladı.

Jeffrey Sachs, İran'ın kolay kolay teslim olmayacağını ve saldırıların İran'ın savaşma kapasitesini bitirmesinin pek olası görünmediğini belirterek sözlerini tamamladı.

Daily Ummah

Gazetecilerin Pehlevi'nin potansiyel bir aday olup olmadığına dair sorusuna yanıt veren Trump, "Evet, bazı insanlar onu seviyor ama üzerinde çok durmadık. Daha önce de söylediğim gibi, içeriden biri, şu an İran'da olan ve popülaritesi bulunan biri daha uygun olabilir" dedi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği görüşme sırasında konuşan Trump, isim vermeden "Bu tür insanlarımız var" diyerek, İran'ın iç gerçekliğine daha yakın alternatiflerin varlığına işaret etti.

"Radikal Deliler" ve Ilımlı Alternatifler

Aynı çerçevede İranlı mevcut yetkilileri "radikal deliler" olarak nitelendirerek hedef alan Trump, İran içinde "daha ılımlı" kişilere baktıklarını söyledi.

Trump'ın Rıza Pehlevi'ye yönelik mesafeli duruşu ilk değil. Ocak ayında Reuters'a verdiği demeçte de Pehlevi için "Çok nazik birine benziyor ama kendi ülkesinde nasıl bir performans sergileyeceğini, halkının onun liderliğini kabul edip etmeyeceğini bilmiyorum. Tabii eğer onlar kabul ederse, benim için de kabul edilebilirdir" ifadelerini kullanmıştı.

Uzmanlar ve analizciler, devrimden bu yana sürgünde yaşayan ve on yıllardır İran'a gitmeyen Pehlevi'nin ülkeyi etkili bir şekilde yönetme kabiliyeti konusunda ciddi şüpheler dile getiriyor.

İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaş, geçtiğimiz cumartesi sabahı lider kadroları, sivil ve askeri merkezleri hedef alan saldırılarla başlamasının ardından dördüncü gününe girdi. Tahran yönetimi pazar günü yaptığı açıklamada, Dini Lider Ali Hamaney'in cumartesi günü başkentin kalbindeki evine düzenlenen saldırıda hayatını kaybettiğini doğrulamıştı.

Daily Ummah

ABD-İsrail ortak saldırılarının sıkı bir takvime göre, hatta planlanandan daha hızlı ilerlediğini söyleyen Cooper; İran hava savunmasının büyük ölçüde etkisiz hale getirilmesi, 17 İran gemisinin imha edilmesi ve son birkaç gün içinde çok sayıda füze fırlatma rampasının vurulması gibi sahada elde edilen önemli başarıları sıraladı.

Deniz hakimiyeti konusunda ise ABD'li komutan; Hürmüz Boğazı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi bölgesinin İran gemilerinden tamamen temizlendiğini belirterek, ABD güçlerinin nerede olurlarsa olsunlar İran unsurlarını amansızca takip etmeye ve vurmaya devam edeceğini ilan etti.

CENTCOM Komutanı, ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin şu anda İran semalarına tamamen hakim olduğunu vurguladı. Ayrıca ABD ordusunun tarihinde ilk kez uzun menzilli hedefleri vurmak için hassas vuruş yeteneğine sahip PrSM (Hassas Saldırı Füzesi) füzelerini kullandığını sözlerine ekledi. Cooper, bu deniz operasyonlarının dünyanın en güçlü hava gücünü temsil eden iki uçak gemisi ve onlara eşlik eden filolara dayandığını ifade etti.

Askeri Operasyonların Gerekçeleri

Amiral Cooper, askeri operasyonları gerekçelendirirken bu hamleyi doğrudan İran'ın bölgedeki ABD güçlerine yönelik artan tehditleriyle ilişkilendirdi ve bu tehditler olmasaydı Washington'ın böyle bir adım atmayacağını vurguladı. "Dünyanın en güçlüsü" olarak nitelendirdiği ABD ordusunun, ortaklar ve müttefiklerle işbirliği içinde belirlenen hedeflere ulaşma kapasitesine tam güven duyduğunu ifade etti.

Öte yandan Amiral Cooper, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in daha önce yaptığı açıklamaya atıfta bulunarak, operasyonlarda hayatını kaybeden veya yaralanan ABD askerlerinin aileleriyle dayanışma içinde olduklarını belirtti. Cooper böylece, ABD tarafının detaylarını açıklamadığı can kayıpları verdiğini zımnen kabul etmiş oldu.

Cumartesi sabahından bu yana İsrail ve ABD, İran'a yönelik geniş çaplı bir savaş yürütüyor. Bu saldırılarda Dini Lider Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey güvenlik ve askeri yetkili ile siviller hayatını kaybetti. Buna karşılık Tahran, İsrail'e ve Körfez ülkelerindeki hedeflere roket ve insansız hava araçları fırlatarak misilleme yapıyor; bu saldırıların havalimanları, limanlar ve çeşitli binalar da dahil olmak üzere sivil tesislerde hasara yol açtığı bildiriliyor.

Daily Ummah

Önümüzdeki cuma günü Beyaz Saray'da yapılması planlanan toplantının, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) İran ve diğer bölgelerdeki askeri operasyonların ardından stokları yeniden doldurmaya çalıştığı bir döneme denk geldiği belirtildi. Reuters'a göre bu toplantı, Washington'ın İran'daki askeri operasyonda büyük miktarda mühimmat tüketmesinin ardından silah stoklarını artırma konusunda hissettiği acil ihtiyacı gözler önüne seriyor.

Kimliklerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, Lockheed Martin ve Raytheon'un ana şirketi RTX gibi firmalar ile diğer büyük tedarikçilerin toplantıya davet edildiğini ve Amerikan yönetiminin "silah şirketlerini üretimi artırmak için daha hızlı hareket etmeye teşvik etmeye" odaklanmasının beklendiğini aktardı.

Kaynaklardan biri, Beyaz Saray'daki toplantının, ABD Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg'in Pentagon'un cuma gününe kadar yaklaşık 50 milyar dolarlık ek bir bütçe talep etme çabalarına öncülük ettiği bir dönemde gerçekleştiğini ve bu talebin onaylanmasının muhtemel olduğunu açıkladı. Bu bütçenin son dönemdeki çatışmalarda kullanılan silahların maliyetini karşılayacağını belirten kaynak, bu rakamın başlangıç seviyesinde olduğunu ve değişebileceğini kaydetti.

İran'a yönelik son Amerikan saldırısının ardından silah üretimini artırma çabaları yoğunlaştırıldı. Tomahawk füzelerinin üreticisi Raytheon, Pentagon ile üretimi nihayetinde yılda 1000 füzeye çıkaracak yeni bir anlaşma imzaladı. Pentagon şu anda 2026 yılında her biri ortalama 1.3 milyon dolar maliyetle bu füzelerden 57 adet satın almayı planlıyor.

Trump: Yeterli silahımız var!

Geçtiğimiz pazartesi günü Trump, Truth Social platformunda yaptığı bir paylaşımda orta düzey teknolojiye sahip mühimmat stoklarının en yüksek seviyelerde olduğunu, yüksek teknolojili mühimmatların ise iyi bir seviyede bulunduğunu ancak beklentilerin biraz altında olabileceğini ve bunu artırmak için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Trump, ülkesinin savaşa aynı hızla sonsuza dek devam etme kapasitesine sahip olduğunu vurguladı.

Al Jazeera'nin Washington muhabiri Ahmed Hazim'e göre bu açıklama, The Washington Post gazetesinde yer alan ve askeri yetkililerin savaşın uzamasının Pentagon'un başta hava savunma sistemleri olmak üzere stokları üzerinde baskı yaratacağından endişe duyduklarını aktaran bir habere yanıt niteliği taşıyor.

Anadolu Ajansı'nın tahminlerine göre ABD, geçen cumartesi sabahı başlayan İran operasyonunun ilk 24 saatinde yaklaşık 779 milyon dolar harcadı. The Wall Street Journal'ın yayımladığı tahminlere göre ise uçakların yeniden konumlandırılmasını ve bölgeye 12'den fazla savaş gemisinin konuşlandırılmasını içeren savaş öncesi askeri yığınağın maliyeti 630 milyon doları buldu.

Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi'ne (CNAS) göre, "USS Gerald R. Ford" gibi bir uçak gemisi taarruz grubunu işletmenin maliyeti günde yaklaşık 6.5 milyon dolar. Bunun yanı sıra teçhizat kayıplarına bağlı maliyetler de kaydediliyor; örneğin pazartesi günü Kuveyt'te en az 3 Amerikan savaş uçağı düşürüldü.

İngiliz The Times gazetesinde yer alan bir rapor, 2026 yılı için 1 trilyon dolarlık ABD savunma bütçesine rağmen devam eden savaşın son derece maliyetli olduğu sonucuna vardı. Haberde, Amerika'nın en büyük endişesinin rezervlerini tehlikeye atmadan kısa veya orta vadeli bir savaş yürütmek için yeterli silah stokunu sağlamak olduğuna dikkat çekildi. Gazete, ABD Başkanı Donald Trump'ın ifade ettiği gibi İran'a yönelik savaşın 4 veya 5 hafta sürmesinin, bu savaşta temel bir rol oynayan ana silah cephaneliğini tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bırakabileceğini açıkladı.

2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ve İsrail'in Gazze'ye yönelik savaşının başlamasından bu yana ABD; topçu sistemleri, mühimmat ve tanksavar füzeleri dahil olmak üzere milyarlarca dolarlık silah stoku tüketti. Ayrıca İran'daki operasyonlarda, Kiev'e tedarik edilenlerden daha uzun menzilli füzeler kullanıldı.

Savaşın Arka Planı

Cumartesi sabahından bu yana İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik düzenlediği askeri operasyonlarda, Dini Lider Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey güvenlik yetkilisi, asker ve sivil hayatını kaybetti. İran ise bu saldırılara İsrail'e ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerine roket ve insansız hava araçları fırlatarak karşılık veriyor. Bu misillemelerin bazılarının havalimanları, limanlar ve çeşitli binalar dahil olmak üzere sivil tesislere zarar verdiği bildiriliyor.

Daily Ummah