ABD Başkanı Donald Trump, ABD uçaklarının İran'a saldırmak için askeri üslerini kullanmasına izin vermeyi reddeden İspanya'yı ticari ilişkileri kesmekle tehdit etti.
Trump, salı günü Beyaz Saray'da Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile yaptığı görüşme sırasında gazetecilere verdiği demeçte İspanya'nın "berbat" bir tavır sergilediğini söyledi.
Pedro Sánchez başkanlığındaki solcu İspanyol hükümeti, ABD güçlerinin uzun süredir güney İspanya'da konuşlandığı Rota Deniz Üssü ve Morón Hava Üssü'nü yalnızca BM Şartı'na uygun faaliyetler için kullanmasına izin verebileceğini açıklamıştı. Bu karar, ABD'yi aralarında yakıt ikmal uçaklarının da bulunduğu 15 uçağı bu iki askeri üsten başka yerlere taşımaya mecbur bıraktı.
Buna yanıt olarak Trump, "İspanya ile tüm ticareti durduracağız, onlarla hiçbir ilişki istemiyoruz" dedi ve Hazine Bakanı Scott Bessent'ten "İspanya ile tüm ticari işlemleri kesmesini" istediğini sözlerine ekledi.
Trump, "İspanya'nın kesinlikle ihtiyacımız olan hiçbir şeyi yok. İspanya ile ilgili tüm ticari faaliyetleri durdurma, ambargo uygulama ve bununla istediğimi yapma hakkım var ve bunu İspanya'ya yapabiliriz" ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca Sánchez'in, NATO ülkelerinin savunma harcamalarını GSYİH'nin yüzde 5'ine çıkarma talebini reddettiğini hatırlattı. Trump, ABD'nin ittifakta tek başına büyük bir yük taşıdığını savunarak bu seviyeyi talep etmişti.
Yüksek Mahkeme'nin Trump'ın keyfi gümrük vergileri uygulamak için acil durum yetkilerini kullanmasını iptal etmesinin ardından, Trump'ın İspanya ile ticareti tam olarak hangi yolla sonlandıracağı henüz belirsizliğini koruyor.
Sánchez Hükümetinin Tutumu
Buna karşılık İspanyol hükümeti, ABD ve diğer ülkelerle "karşılıklı yarar sağlayan" ticari bir ilişkiye sahip olduğunu vurguladı. Açıklamada, "ABD yönetimi bu ilişkiyi gözden geçirmek isterse, bunu özel şirketlerin bağımsızlığına, uluslararası hukuka ve Avrupa Birliği ile ABD arasındaki ikili anlaşmalara saygı göstererek yapmalıdır" denildi.
Hükümet ayrıca, "Ülkemiz, olası etkileri kontrol altına almak, etkilenebilecek sektörlere yardımcı olmak ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için gerekli kaynaklara sahiptir" ifadelerini kullandı.
Başbakan Sánchez ise İran'a yönelik savaşı sona erdirmek için diyalog çağrısında bulunarak, "İnsan iğrenç bir rejime karşı çıkarken, aynı zamanda haksız ve tehlikeli bir askeri müdahaleye de karşı çıkabilir" dedi.
Madrid yönetimi, olası bir ticari ambargonun yaratacağı herhangi bir etkiyi hafifletecek kaynaklara sahip olduğunu ancak ortaklarıyla serbest ticaret ve ekonomik işbirliği peşinde koşmaya devam edeceğini belirtti.
Dünyanın en büyük zeytinyağı ihracatçısı olan ve ABD'ye otomobil parçaları, çelik ve kimyasallar ihraç eden İspanya, Trump'ın ekonomik yaptırım tehdidinden diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha az etkileniyor.
Tehdit Gerçekçi mi?
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Trump ile görüşmesinin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, özel görüşmelerinde İspanya'nın geçen yıl Brüksel ile Washington arasında varılan ticaret anlaşmasının dışında bırakılamayacağını kendisine ilettiğini söyledi.
Merz, "İspanya'nın Avrupa Birliği üyesi olduğunu ve ABD ile gümrük vergileri konusunda ancak hep birlikte müzakere edebileceğimizi, aksi takdirde hiç müzakere etmeyeceğimizi söyledim. İspanya'ya özel olarak kötü muamele edilemez" dedi.
Trump daha önce kamuoyu önünde Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'e İspanya ile ticareti kesme konusundaki fikirlerini sormuştu.
Greer, "Pekala efendim, sanırım bu konuyu sizinle konuşacağız. Buna başvurabileceğinizi biliyoruz ve bunu ulusal ve ekonomik güvenlik için yapmanız gerekirse, yapacağız" yanıtını vermişti.
Bessent ise Yüksek Mahkeme'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası uyarınca Trump'ın ambargo uygulama yetkilerini onayladığını belirterek, Greer ve Ticaret Bakanlığı'nın İspanya'yı diğer ticaret yasaları uyarınca nasıl cezalandıracaklarını incelemeye başlayacaklarını ekledi.
Ancak Georgetown Üniversitesi Uluslararası Ticaret Hukuku Profesörü Jennifer Hillman, Yüksek Mahkeme'nin başkanın Acil Ekonomik Yetkiler Yasası kapsamında ticari ambargo uygulama yetkisine değinmediğini belirtti.
Hillman, Trump'ın "bunu yapabileceğini ancak İspanya ile ilgili ulusal bir acil durum ilan etmesi ve onu ABD için olağandışı ve istisnai bir tehdit olarak sınıflandırması gerekeceğini" belirterek, böyle bir adımın önceki tüm acil durumları fazlasıyla aşacağına dikkat çekti.
New York Üniversitesi Hukuk Profesörü Peter Shane ise "İspanya'nın, İran'a yönelik kışkırtılmamış bir saldırı başlatmak için topraklarındaki hava üslerini kullanmamıza izin vermeyi reddetmesinin, ulusal güvenliğimiz veya dış politikamız için olağandışı ve istisnai bir tehdit oluşturduğunu görmek zor" değerlendirmesinde bulundu.
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, İsrail'e silah taşıyan gemilerin İspanya limanlarına yanaşmasına izin vermemesi gibi bir dizi başka siyasi kararıyla da daha önce Trump'ın tepkisini çekmişti.