İran Dini Lideri Ali Hamaney’in ABD ve İsrail’in düzenlediği hava saldırılarında hayatını kaybetmesi, küresel siyaset ve askeri dengelerde deprem etkisi yarattı. Pazar günü devam eden harekatın ardından dünya başkentlerinden peş peşe açıklamalar geldi.
Avrupa: "Yeni Bir Umut ve Bölgesel Risk"
Avrupa Birliği (AB) kanadı, Hamaney sonrası dönemi "tarihi bir kırılma noktası" olarak tanımladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, suikastın "İran halkının kendi kaderini tayin edebileceği farklı bir İran" yolunu açabileceğini belirtti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise İranlılar için "yeni bir umut" doğduğunu ancak bölgenin kontrol edilemez bir şiddet sarmalına girme riskinin bulunduğunu vurguladı. Fransa hükümet sözcüsü Maud Bregeon, binlerce sivilin ölümünden sorumlu tuttukları bir "kanlı diktatörün" gidişinden duydukları memnuniyeti dile getirirken, saldırının uluslararası hukuk boyutuyla ilgili çekincelerini de kaydetti.
Rusya ve Çin'den Sert Kınama
Doğu bloğu ise saldırıya sert tepki gösterdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hamaney ve ailesinin ölümü nedeniyle taziye mesajı yayımlayarak operasyonu "insani ahlakın ve uluslararası hukukun açık bir ihlali" olarak nitelendirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı ise operasyonu İran’ın egemenliğine ve güvenliğine yönelik "küstahça bir saldırı" olarak kınadı ve askeri harekatın derhal durdurulması çağrısında bulundu.
Askeri Hareketlilik ve Deniz Hattı
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, bölgedeki İngiliz kuvvetlerinin Cumartesi gününden bu yana üsleri korumak amacıyla "savunma operasyonlarına" başladığını duyurdu. İngiltere Savunma Bakanı John Healey, İran balistik füzelerinin Körfez’deki İngiliz askerlerinin bulunduğu noktaların yakınından geçtiğini ve Kıbrıs yönüne füzeler tespit edildiğini bildirdi. Kıbrıs hükümeti ise adanın güvenliğine yönelik doğrudan bir tehdit bulunmadığını açıkladı.
"Hareketsizlik Sorumluluktan Kaçmaktır"
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, Avrupa ülkelerini çatışmayı yatıştırmak için acilen harekete geçmeye çağırarak "Hareketsizlik bir bilgelik değil, sorumluluktan kaçmaktır" uyarısında bulundu. Endonezya Ulema Meclisi ise Hamaney'in ölümü üzerine taziye yayımlarken ABD'nin bölgedeki rolünü eleştirdi ve hükümete küresel barış yapılarına karşı protesto çağrısı yaptı.
