İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), ABD tarafından Suriye'nin kuzeydoğusundan Irak'a nakledilen yaklaşık 5.700 DEAŞ şüphelisinin durumu hakkında uluslararası toplumu uyardı. 21 Ocak 2026'da başlayan nakil süreci, Suriye hükümetinin SDG kontrolündeki bölgelere yönelik askeri harekatı sırasında gerçekleşti. HRW, bu kişilerin Irak'ta "zorla kaybedilme, işkence ve adil olmayan yargılamalar" ile karşı karşıya kalabileceğini belirtti.
Hukuki Güvence ve İşkence Riski
HRW Irak Araştırmacısı Sarah Sanbar, bu mahkumların yıllardır herhangi bir yasal süreç işletilmeden tutulduğunu ve şimdi yeterli güvence olmaksızın başka bir ülkeye nakledildiklerini vurguladı. Örgüt, Irak'taki ağır işkence riski nedeniyle bu nakillerin uluslararası hukuktaki "geri göndermeme" (non-refoulement) ilkesini ihlal edebileceğine dikkat çekti.
"DEAŞ suçlarının kurbanları gerçek bir adaleti hak ediyor; bu da ancak sanıklar için adil yargılamalarla mümkündür." — Sarah Sanbar, HRW
10 Dakikalık Yargılamalar ve İdam Kararları
Irak'ın geçmişteki yargılama pratikleri, insan hakları örgütleri için en büyük endişe kaynağı. 2018-2019 yıllarındaki kitlesel yargılamalarda:
-
Duruşmaların bazen sadece 10 dakika sürdüğü,
-
Avukat bulundurma hakkının ihlal edildiği,
-
İşkence altında alınan itirafların kanıt sayıldığı belgelenmişti.
Irak Hapishanelerindeki Mevcut Durum
Irak Adalet Bakanlığı verilerine göre, ülkede kapasitesinin çok üzerinde bir doluluk söz konusu. Yeni gelen mahkumlarla birlikte sistem üzerindeki baskının artması bekleniyor.
| Kategori | Mevcut Veriler (Şubat 2026) |
| Toplam Hapishane Sayısı | 30 |
| Toplam Mahkum Sayısı | ~67.000 |
| Yabancı Mahkum Sayısı | ~1.600 |
| İdam Bekleyen Kişi Sayısı | ~8.000 |
ABD'nin Rolü ve BM'nin Tepkisi
New York Times'a göre ABD, mahkumların cezaevi masraflarını ve yargılama maliyetlerini karşılamayı kabul etti. Ancak BM uzmanları, Irak'ın muğlak terör yasaları ve işkenceye dayalı itiraflar üzerinden yürüttüğü sistematik idamların "keyfi yaşamdan mahrum bırakma" teşkil ettiğini ve "insanlığa karşı suç" boyutuna varabileceğini savunuyor. Irak yasalarına göre, terör örgütüne sadece üye olmak bile idam cezası için yeterli bir sebep olarak görülüyor.