İran'ın uranyum zenginleştirme programı ve ABD ile yürütülen müzakereler, nükleer krizin boyutlarını yeniden dünyanın gündemine taşıdı.
Hedefe yaklaşan zenginleştirme
İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri, ABD'li yetkililerin endişeleri ve Tahran'ın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması kapsamındaki "barışçıl hak" iddiaları arasında büyük bir tartışma yaratıyor. 2015 nükleer anlaşması sivil zenginleştirme sınırını yüzde 3,67 olarak belirlemişti. Ancak ABD'nin 2018'de anlaşmadan çekilmesinin ardından İran bu oranı hızla artırdı. Mevcut durumda İran'ın elinde yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 408 kilogramdan fazla uranyum bulunuyor. Bu miktar, teorik olarak 9 nükleer bomba üretmeye yetecek kapasiteye işaret ediyor. Nükleer silah için gereken seviye ise yüzde 90.
Silahlanma aşamaları ve kırılma süresi
Uzmanlar, nükleer silah üretiminde iki temel aşamaya dikkat çekiyor. İlk aşama, uranyumun gelişmiş santrifüjlerle yüzde 60 gibi yüksek seviyelere çıkarılması. İkinci aşama ise bu malzemenin fiili bir nükleer silaha dönüştürülmesi. Savunma analistlerine göre ikinci aşama, aylar sürebilecek karmaşık bir süreç gerektiriyor. Ancak uranyumu yüzde 60'tan yüzde 90'a çıkarmak için gereken "nükleer kırılma süresi" günlerle veya haftalarla ifade edilecek kadar kısa, çünkü teknik altyapının ve zorlu mesainin büyük kısmı zaten tamamlanmış durumda.
Uranyum seviyeleri ne anlama geliyor?
-
Doğal uranyum (U-235): Yüzde 0,7
-
Barışçıl enerji (Reaktörler): Yüzde 3,5 - 5
-
Araştırma reaktörleri: Yüzde 14 - 20
-
İleri zenginleştirme (İran'ın mevcut seviyesi): Yüzde 60
-
Silah kalitesi (Hedef seviye): Yüzde 90
Cenevre'de 48 saatlik mühlet
ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran'ın sivil program iddiasının aksine çok daha yüksek oranda zenginleştirme yaptığını belirterek, bomba yapımına yetecek seviyeye yaklaşılmasının "son derece tehlikeli" olduğu uyarısında bulundu. Axios'un haberine göre, Trump'ın elçileri Witkoff ve Jared Kushner, İran Dışişleri Bakanı Abbas Aragçi'ye ABD'nin "sıfır zenginleştirme" politikasını iletti. Ancak İran, nükleer silaha giden tüm yolları kapattığını net bir şekilde kanıtlarsa "sembolik bir zenginleştirmeye" izin verilebileceği belirtildi. Washington, Cenevre'de yeni bir müzakere turu başlatabilmek için Tahran'dan 48 saat içinde kapsamlı bir teklif bekliyor.
