ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile birlikte başlattıkları savaşın üzerinden bir hafta geçerken, İran'ın "kayıtsız şartsız teslim olmasını" talep ederek çatışmanın hızla sona erdirilmesine yönelik müzakere ihtimallerini zorlaştıran sert bir çıkış yaptı.
Trump'ın bu açıklamaları, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik ilk diplomatik girişim sinyallerinden biri olarak, isimlerini belirtmediği bazı ülkelerin arabuluculuk çabalarına başladığını duyurmasından sadece birkaç saat sonra geldi.
"Truth Social" platformu üzerinden yaptığı paylaşımda Trump, savaşı bitirecek tek şeyin İran'ın "koşulsuz teslimiyeti" olduğunu yazdı. Tahran'ın şartlarına uyması ve yeni bir yönetim ataması halinde ABD ve müttefiklerinin "bu ülkenin ekonomisini yeniden inşa etmeye" yardım edeceğini vaat etti.
İran'a yönelik yeni bir gerilimi tırmandırma adımı olarak Trump, "Koşulsuz teslimiyet dışında İran ile hiçbir anlaşma olmayacak" diyerek, "İran'ı yeniden harika yapmayı" planladığını ifade etti. Trump, İslam Cumhuriyeti'nin teslim olması durumunda ABD ve müttefiklerinin İran'ı "çöküşün eşiğinden kurtaracağını, ekonomik olarak eskisinden çok daha güçlü ve müreffeh hale getireceğini" belirtti. Ancak bunun "harika ve kabul edilebilir bir liderin" başa geçmesini gerektirdiğine dikkat çekti.
ABD cephesinde tırmanan gerilim
ABD Başkanı'nın bu son açıklamaları, ABD ve İsrail saldırıları başladığında dile getirdiği ifadelerle farklılık gösteriyor. Trump o dönemde saldırıların "nükleer şantajı" sona erdirmek için yapıldığını söylemiş ve ABD güçlerinin bölgedeki müttefiklerine ve çıkarlarına yönelik tehditler karşısında kayıtsız kalmayacağını vurgulamıştı.
Trump ayrıca İran'ın yakında ABD topraklarına ulaşabilecek uzun menzilli füzeler geliştirmeye çalıştığını tekrarlayarak, İran'ın füze endüstrisini tamamen ortadan kaldırmak için çalıştıklarını doğruladı.
Geçtiğimiz pazar günü Trump, İran'daki yeni yönetimin diyalog istediğini, kendisinin de bunu kabul ettiğini ve onlarla daha sonra görüşeceğini söylemişti. Ancak önceki müzakerelere katılan bazı İranlıların artık hayatta olmadığına işaret ederek Tahran ile yapılacak görüşmelerin kesin zamanlaması konusunda kapıyı açık bırakmıştı.
Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Arap dışişleri bakanlarına yaptığı açıklamalara göre, bu seçenek artık ABD'nin masasında değil. Rubio, Washington ile Tahran arasında herhangi bir diyalog olmadığını ve şu anki herhangi bir müzakerenin operasyonun askeri hedeflerine zarar vereceğini vurguladı. Axios'un haberine göre Rubio, bakanlara ABD'nin hedefinin İran'da rejim değişikliği olmadığını, ancak ülkeyi "farklı kişilerin" yönetmesini istediklerini iletti.
İran'dan diplomasiye açık kapı ve askeri hazırlık
Öte yandan Tahran'dan gelen açıklamalar, askeri cephede çatışmaya devam etme hazırlığı ile gerilimi kontrol altına alacak diplomatik çabalara kapı aralama politikasını bir arada barındırıyor.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan cuma günü X platformunda yaptığı bir paylaşımda, bir dizi ülkenin "arabuluculuk çabalarına başladığını" duyurdu ancak bu ülkelerin isimlerini veya detayları paylaşmadı.
Pezeşkiyan açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "Açık olalım: Bölgede kalıcı bir barış sağlamaya kararlıyız ancak ülkemizin onurunu ve otoritesini savunmaktan asla çekinmeyiz. Arabuluculuk çabaları, İran halkını küçümseyenleri ve bu çatışmanın fitilini ateşleyenleri de kapsamalıdır."
İran sistemine göre cumhurbaşkanı Dini Lider'e bağlı olarak görev yapıyor. Ancak Pezeşkiyan şu anda merhum Dini Lider Ali Hamaney'in görevlerini devralan komitede de yer alıyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkesinin olası bir kara işgaline karşı koymaya hazır olduğunu belirterek, bunu gerçekleştirecekleri bir "felaketin" beklediği konusunda uyardı. Amerikan NBC News kanalına konuşan Arakçi, "Kara işgali bile olsa her türlü acil duruma hazırız" dedi.
Beyaz Saray'ın yalanladığı, İran hükümetini devirmek için ABD'nin Kürt milislere olası bir askeri destek vereceğine dair basında çıkan haberlerin gölgesinde Arakçi, "Düşmanları bekliyoruz. Onlarla yüzleşebileceğimizden eminiz ve bu onlar için bir felaket olacak" ifadelerini kullandı.
Geçtiğimiz cumartesi sabahından bu yana İsrail ve ABD, Dini Lider Ali Hamaney ile üst düzey güvenlik ve askeri yetkililer ile sivillerin hayatını kaybettiği ortak bir askeri saldırı yürütüyor. İran ise İsrail'e ve bölgedeki ABD üslerine füze ve İHA'larla karşılık veriyor; bunlardan bazıları havalimanları, limanlar ve çeşitli binalar da dahil olmak üzere sivil tesislere zarar verdi.
Daily Ummah