İran ile İsrail arasındaki karşılıklı bombardımanın tırmanmasıyla birlikte, sosyal medya platformlarını Tel Aviv'deki "yıkıcı" İran saldırılarının izlerine atfedilen ve İsrail içinde devasa yangınları ve büyük patlamaları belgeliyormuş gibi görünen bir video dalgası kapladı.
Ancak bu kliplerin doğrulanması; birbirinden uzak ülkelerdeki eski felaketlerin alınıp bunların İsrail'in içinden güncel sahneler olarak yeniden sunulmasıyla farklı bir kalıbı ortaya koyuyor.
Dolaşımdaki bu video dalgası, bazı hassas bölgelerdeki hasarın detayları ve kayıpların boyutu hakkında İsrail içindeki göreceli medya karartmasının gölgesinde geliyor. Çatışma tırmandıkça, İsrail askeri sansürü güvenlik gerekçesiyle stratejik bölgeler veya hayati tesislerle ilgili bilgi veya görüntülerin yayımlanmasına kısıtlamalar getiriyor.
Arşivden Canlandırılan Video
Sosyal medyadaki platformlar ve hesaplar, cumartesi akşamı Tel Aviv'e yönelik İran bombardımanının izlerini belgelediği söylenen bir videoyu dolaşıma soktu. Ancak Al Jazeera'nin açık kaynak birimi tarafından yapılan araştırma, videonun yeni olmadığını, Haziran 2025'te yayımlandığını ve doğru zaman bağlamının dışında yeniden dolaşıma sokulduğunu gösterdi. Sahne yeni değildi; aksine devam eden gelişmelerin bir parçası gibi görünmesi için tırmanış anında yeniden canlandırıldı.
Meksika'daki Yangın Tel Aviv'e Dönüştü
Başka bir videoyu yayanlar, bunun İran füzelerinin düşmesi sonucu Tel Aviv'de çıkan ve onlarca yaralıyla birlikte koca bir binanın çökmesine neden olan bir yangını gösterdiğini iddia etti. Doğrulama süreci, videonun eski olduğunu ve 2025'in başlarına dayandığını ortaya çıkardı; video Meksika'nın Culiacan şehrindeki bir kumarhanede çıkan yangını belgeliyordu. Burada video sadece zaman bağlamından koparılmakla kalmadı, aynı zamanda savaş anlatısının bir parçası olmak üzere bir kıtadan diğerine taşındı.
Suriye'den Bir Patlama Sahneye Giriyor
Kullanıcılar ayrıca, İran bombardımanı sonucu İsrail'de meydana gelen devasa bir patlamayı belgelediği söylenen ve bir milyondan fazla izlenme alan bir videoyu da paylaştı. Ancak doğrulama, sahnenin Suriye'nin Tartus kentinde meydana gelen bir patlamaya ait olduğunu ve İsrail ile hiçbir ilgisi olmadığını gösterdi. Buradaki geçiş aynı anda hem coğrafi hem de zamansaldı, ancak değişmeyen unsur patlamanın büyüklüğü ve görsel etkisiydi.
Sözde Nükleer Reaktör ve Ukrayna'dan Arşiv
En sansasyonel iddialardan biri de, yayanların İran füzelerinin İsrail'deki bir nükleer reaktörü vurduğunu belgelediğini iddia ettiği bir videoydu. Ancak araştırma, videonun Mart 2017'den beri yayında olduğunu ve Ukrayna'daki Balakliya askeri üssünde bir mühimmat deposunun patlamasını gösterdiğini ortaya koydu. İddia sadece askeri bir saldırıyı tasvir etmekle kalmadı, aynı zamanda olayın çıtasını nükleer bir tesisin hedef alınması seviyesine yükseltmeye çalıştı.
Belirleyici Darbe İmajını Yaratmak
Bu klipler bir araya getirildiğinde, ister devasa yangınlar ister şiddetli patlamalar olsun, görsel etkisi yüksek feci nitelikteki sahnelerin seçilmesi ve ardından bunların İran bombardımanını İsrail içinde olağanüstü bir yıkıma yol açmış gibi göstermek için yeniden kullanılması şeklinde net bir kalıp ortaya çıkıyor.
Mesele, konumun belirlenmesindeki geçici bir hatayla değil, etkinin abartılmasıyla ilgilidir. Her klip görsel bir şok unsuru taşıyor ve hepsi resmi kaynakların veya sahadaki verilerin doğruladığının ötesine geçen yıkıcı bir darbe anlatısını pekiştiriyor.
